Yazar:
Kutlu
Sevin
Estetik Felsefe
Estetik felsefe bağımsız bir disiplin olarak iki yüz yıllık
bir geçmiş gösteriyorsa da, aslında estetik problemler ile uğraşma daha
ilk asırlara kadar geri gider.
Estetik felsefe daha çok güzellik
ile ilgili olup, güzel üzerine düşünme ve ne olduğunu araştırma etkinliğidir.
Estetik, 18. Yüzyılda Baumgarten (1714-1762) tarafından kurulmuştur. Christian
Wolff'un öğrencisi ve izleyicisi olan Baumgarten, ana yapıtına "Aesthetica"
(1750) adını vermiştir.
Estetik olaylar da, tıpkı bilgi olayında olduu gibi, bize konu ile nesne
arasndaki ilgiyi gösterir. Estetik olay da aynı şekilde estetik olarak algılayan
konu ile bu konunun estetik algı ile kendisine yöneldiği varlık, doğa ya
da sanat eseri dediğimiz nesne arasındaki ilgidir. Estetiğin görevi, bulanık
ve karmaşık olan duyusal bilginin mükemmelliğini araştırmaktır. Duyusal
bilginin mükemmelliği güzellik adını alır. Buna göre, estetiğin asıl konusu
güzelliktir. Estetiğin konusu içine yalnız güzellik ve estetik değerler
girmez, sanat da girer. Çünkü sanatın amacı da sanat eserlerinde güzelliği
ya da estetik değerleri ortaya koymaktır.
Duyguya indirgenebilen bağımsız bilgi dalına estetik denir. Estetik, güzel
üzerine düşünme, onun ne olduğunu anlamaktır. Estetiğin yöneldiği şey, doğruluğunu
amaçlayan mantığın tersine, güzelliktir; duyusal olanın bilgisinin yalnızca
güzellikle olan ilgisini ele alr. Güzelliğin felsefesi olarak ortaya kan
estetik, insan tarafından yaplmış olan ya da doğada bulunan güzel şeylere
yönelir; bizim güzel diye nitelediğimiz bu şeylerle ilgili tecrübelerimizde
ve yargımızda söz konusu olan değerleri, tavırları ve standartları analiz
eder.
Platon'dan Hegel'e kadar, güzel kavramının estetik spekülasyonların merkezinde
yer aldığı görülür ki, bu açıdan, haklı olarak felsefi estetiğin felsefe
tarihi içinde sürekli bir geleneğe sahip olduğu söylenebilir. Yani estetik'e
ilişkin felsefi çabalar, estetik adı altında özel bir felsefe disiplini
altında toplanmazdan önce de, çok eski bir geçmişe sahip bulunuyordu. Estetik,
sanatı inceleyen felsefe dalıdır.
Sanat da felsefenin bir konusu, bir disiplinidir. Sanata felsefe açısından
yaklaşım sanat felsefesini oluşturmuştur. Sanat felsefesinin temel sorusu,
sanatın nasıl bir etkinlik olduğudur. Sanat felsefesi sanatın, beğenilerin,
sanat eserinin anlamını konu alır. Yalnız insan etkinliği sonucu ortaya
çıkan sanat ürünlerini değerlendirir. Sanat felsefesinde, sanat eserlerinin
nasıl oluştuğu üzerine değişik yaklaşımlar oluşmuştur.
Google+