Baş Boyun Kanseri Deri Kanseri Boyunda Şişlik Prof Dr Kutlu Sevin

Baş Boyun Kanseri Deri Kanseri

Boyunda şişlik çok çeşitli nedenlerle oluşabilir. Boyunda şişlik olduğu zaman tabii ilk akla gelen kanser olduğu için hastalar bu konuda çok tedirgin olabilirler. Ancak boyundaki tüm şişliklerin sebebi kanser değildir. Boyunda şişlik sebepleri arasında en sık enfeksiyona bağlı lenf bezi büyümesi görülür. Gençlerde ve çocuklarda daha çok üst solunum yolu, sinüs ya da boğaz enfeksiyonuna bağlı olarak boyun lenf bezlerinde büyümeler olabilir. Bu tip durumlarda lenf bezi ağrılı olabilir. Ülkemizde ayrıca tübeküloz nedenli boyunda lenf bezi büyümeleri de görülebilmektedir.

Eğer boyunda şişlik doğuştan beri mevcut ise, yerleşimine göre boyun orta hatta daha çok tiroglossal kist ve dermoid kist, boyun yan tarafında ise brankial kist olabilir. Çocuklarda boyunda şişlik sebepleri arasında ayrıca tümöral kitleler nöroblastom, rabdomyosarkom, lenfoma ve tükrük bezi tümörleri olabilir. Boyunda şişlik yapan tümörlerin ayırıcı tanısı zor olduğundan, ayrıntılı öykü ve fizik muayene, çok önemlidir.

Boyundaki şişlikler lenfoma (Hodgkin veya Non-Hodgkin) grubu hastalıklara bağlı olabilir. Bu tip şişlikler ağrısızdır ve antibiyotik tedavisi ile küçülmezler. Hastalarda birlikte bir süredir devam eden gece terlemeleri, ateş yüksekliği aşırı halsizlik gibi şikayetler olabilir. Çoğu hasta bu şikayetlerle grip olduğunu ve şikayetlerinin ona bağlı olduğunu düşünebilir. Bazı hastalar öksürükten şikayet edebilir. Birlikte iştah, kilo kaybı ve kaşıntı da görülebilir. Kesin teşhis lenf bezinin mikroskop altında incelenerek lenfomaya ait özel hücrelerin (Reed-Sternberg hücreleri) görülmesi ile konur.

Boyundaki şişlik orta hatta veya yakınında ise ya da adem elmasının hemen altındaysa guatr dediğimiz tiroid bezine bağlı şişlikler olabilir. Düğümlü (nodüler) guatrda şişlikler aynı lenf bezi gibi ele gelebilir. Guatr şişliklerinin normal lenf bezi şişliklerinden farkı yutkunmayla yukarı doğru hareket etmeleridir. Guatr bezinin düğümleri çoğunlukla zararsızdır. Hekiminiz fizik muayenenizi yaptıktan sonra bu düğümlerin az veya çok çalışan tür olduğunu anlamak için ultarasonografi ve bazı kan tetkikleri yaptıracaktır.

Öpücük Hastalığı ya da Mononükleozis, virüslerin (Ebstain Barr virüsü veya Cytomegalovirus) yaptığı bu hastalık boyunda şişliklere neden olabilir. Her yaş gurubunda görülürse de daha çok gençlerde görülür. Ateş yüksekliği, boğaz ağrısı ve halsizlik vardır. Boğazda bademciklerin üzerinde sarımsı beyaz lekeler görülür. Boyundaki lenf bezleri ağrılıdır. Kas ağrıları, deride döküntüler ve dalakda büyümeye neden olabilir. Hiç tedavi edilmese bile kendiliğinden geçebilen masum bir hastalıktır.

Boyun derisi altındaki zararsız yağ kistleri boyunda şişlik nedeni olabilir. Yukarıda saydıklarımızın dışında tiroid kanseri, tüberküloz, AIDS, ağız ve dil kanserleri, lösemi, suçiçeği ve allerjik nedenlere bağlı olarak da boyunda şişlikler görülebilir.

Deri kanserleri, en sık görülen baş ve boyun bölgesinin kanserleri arasında sayılabilir. Deri kanseri erken teşhis ve tedavi mümkün olduğunda fazla ilerlemeden ve yayılmadan kontrol altına alınabilir ve tedavi edilebilirler. Deri kanserleri arasında en sık görülen tür bazal hücreli kanser dir. Daha çok güneş ışınlarına maruz kalan bölgelerde oluşur. Çok yavaş seyirlidir. Büyümesi yıllar sürebilir. Önceleri küçük ve soluk renkli bir leke şeklinde başlar, büyüdükçe orta kısmında krater şeklinde bir yara gelişir.

Bu yaranın bazı kısımları iyileşebilir ancak tamamen kaybolmaz. Bazal hücreli kanser tedavisinde ilk seçenek cerrahi tedavidir. Yani yara belli bir sınırdan küçük bir ameliyatla çıkarılır. Çıkarılan parça histopatolojik incelemeye gönderilir.

Bir santimetreden büyük çapta olan yaralarda ise önce yaranın kenarında bir parça alınarak (insizyonel biyopsi) incelemeye gönderilir. Daha küçük çaplı yaralarda ise lezyonuın tamamı çıkartılır, önceden biyopsiye gerek yoktur. Patolojik inceleme de yaranın hücre tipinin belirlenmesi dışında ayrıca cerrahi sınırların incelenmesi gerekir.

Bu incelemede, çıkartılan parçanın değişik kenarlarından ve taban kısmında sınırdan alınan parçalarda tümör olup olmadığı incelenir. Cerrahi sınırda tümör yok ise, tümörün ya da lezyonun tamamının çıkarıldığı anlaşılır.

Baş ve boyun bölgesinde "yassı hücreli kanser" ve "malign melanom" gibi diğer deri kanseri türleri de görülebilir. Bunlar daha hızlı büyüyen daha ağresif tümörlerdir. Yassı hücreli kanserler genellikle alt dudak ve kulak kepçesinde ortaya çıkar. Görünümleri bazal hücreli kansere benzeyebilir ve erken teşhis edilip tedavi edildiklerinde bazal hücreli kanserlerden daha tehlikeli değildirler. Ancak bu tip kanserler bazal hücreli kansere göre çok daha hızlı seyreder ve birkaç ay içinde büyüyebilirler. Ayrıca kan ve lenf yoluyla yakın veya uzak metastaz (tümör yayılması) yapabilirler. Lenf metastazı durumunda öncelikle boyundaki lenf bezlerinde büyüme oluşur.

Boyunda şişlik

Baş ve boyun bölgesinde başlayan tümör ya da kanserler, genellikle vücudun başka bölgelerine yayılmadan önce boyundaki lenf bezlerine yayılırlar. Lemf bezleri burada bir engel ya da filtre gibi görev yaparlar. Boyunda 2 haftadan uzun süredir varolan bir şişlik, doktora gitmenizi ve muayene olmanızı gerektirir. Boyundaki bütün şişlikler kanser değildir; ancak boyundaki şişlik ağız, boğaz, gırtlak, tiroid bezi, lenf ve kan kanserlerinin erken belirtisi de olabilir. Kanserlerin neden olduğu şişlikler genellikle ağrısızdırlar ve zamanla büyürler. Ancak kitlenin iltihaplanması durumunda ya da sinirlere bası yaparsa ağrı da oluşabilir.

Baş ve boyun kanserleri için risk faktörleri

Baş ve boyun kanserlerinin yaklaşık %90'ının nedeni bazı risk faktörleriyle uzun süreli temastır. Tütün (sigara, puro, pipo içimi ve tütün çiğneme) ve alkol kullanımı, ağız, boğaz, yemek borusu, gırtlak ve dil kanserlerinin oluşumunda en önemli faktörlerdir (Tütün ve alkol kullanmayan erişkinlerde ağız ve boğaz kanseri hemen hemen hiç görülmez). Dudak ve deri kanserleri için en önemli risk faktörü ise güneş ışınlarına aşırı maruz kalmaktır.

Ne yapmalısınız

Yukarıdaki belirtilerin hepsi kanser dışındaki hastalıklarda da görülebilir ve teşhis kanser olmayabilir. Emin olmak için, belirtiler ortaya çıktığında doktorunuza muayene olmanız gerekir. Baş ve boyun bölgesindeki kanserler erken teşhis edildiklerinde ciddi sorunlar olmadan tedavi edilebilirler.

Belirtilerin ortaya çıkması ile teşhis koyulup tedavinin başlaması arasındaki gecikme, genellikle hastaların doktora geç başvurmasından kaynaklanmaktadır. Hastaların belirtilerin çıkmasını takiben erken muayene olup erken teşhisin gerçekleşmesi ile bu kanserlerin tamamen iyileştirilebilme oranları artacaktır.

Doktora erken müracaat ediniz! Başta sigara içimi olmak üzere kanser için risk taşıyan alışkanlıklardan kaçınınız ve sağlıklı yaşam için gerekli düzenlemeleri kendi hayatınıza uygulayınız. Güneşin zararlı etkilerinden korununuz. Bunun için geniş siperli şapkalar, yüksek koruma faktörlü kremler kullanabilirsiniz.

Baş Boyun Kanseri Deri Kanseri Boyunda Şişlik